تحلیل عوامل توسعه حسابداری حقوق بشر با رویکرد ISM و میک مک

چکیده

هدف پژوهش حاضر معرفي، توصيف و تبيين حسابداري حقوق بشر و به دنبال آن منافع اجتماعی مبتني بر رویکرد مدل سازی تفسیر ساختاری و تجزیه و تحلیل میک مک است، تا از اين طريق بتواند نگرش موجود نسبت به نقش حسابداران را شرح دهد. اهميت اين پژوهش به لحاظ نو بودن مفهوم حسابداري حقوق بشر است. باتوجه به اینکه ﺣﺴﺎﺑﺪاری، ﻣﺤﯿﻄﯽ را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽ ﺳﺎزد ﮐﻪ اﺣﺘﻤﺎل ﺳﻮء رﻓﺘﺎر و ﺗﻔﺴﯿﺮ ﻧﺎﮐﺎﻓﯽ را ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ­دﻫﺪ، ﻟﺬا ﺣﺴﺎﺑﺪاری حقوق بشر ﺑـﺮای ﺗﺤﻘﻖ اﺧﻼﻗﯿﺎت، ﺷﻔﺎﻓﯿﺖ و ﺑﺮاﺑﺮی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻬﻢ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ­ﺷﻮد. از نظر هدف توسعه ای، از لحاظ ماهیت داده ها و سبک تحلیل جزو پژوهش های کیفی و بر اساس روش جمع آوری داده ها، اسنادی است. از منظر روش انجام پژوهش تحلیلی- توصیفی است. جامعه آماری شامل خبرگان دانشگاهی و اساتید حسابداری صاحب نظر و دارای تجربه حرفه ای در حوزه حسابداری و گزارشگری مالی است . در این پژوهش از روش نمونه گیری گلوله برفی استفاده شد و از اطلاعات 15 نفر از خبرگان دانشگاهی و حرفه ای به منظور مصاحبه و تکمیل پرسشنامه استفاده گردید. در این راستا و در گام اول ابعاد و شاخص­های مدل توسعه حسابداری حقوق بشر از ادبيات نظری استخراج و به وسيلۀ مصاحبه با خبرگان مورد تأیيد قرار گرفت. خروجی این مرحله 15 شاخص در قالب چهار بعد اصلی شامل قوانین و مقررات، زیر ساخت های اجرایی، عوامل محیطی و اجتماعی و آگاهی های حسابداری فردی بود. در گام بعدی برای برقراری ارتباط و توالی بين ابعاد و شاخص­ها و ارائه مدل ساختاری شان از روش مدل سازی ساختاری-تفسیری و تحلیل میک مک بهره گرفته شد. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل میک مک نشان داد که از بين 15 شاخص تعیین کننده توسعه حسابداری حقوق بشر، شاخص های سرمایه گذاری خارجی، توسعه اثر بخشی حاکمیت شرکتی، توسعه انگیزه های فردی، درگیری های داخلی، قوانین و مقررات درباره مهاجران یا اقلیت­های اجتماعی، مذهبی و جنسیتی، توسعه مشروعیت شرکتی، تضاد مدنی، توسعه اعتماد اجتماعی و ضوابط رفتاری شرکت‌های چند ملیتی به عنوان تأثيرگذارترین و درنتيجه بنيادی ترین شاخص ها­ شناخته شد. حسابداری حقوق بشر به عنوان یک مفهوم نوظهور در بسترهای توسعه این دانش با کمک به پایداری بازار سرمایه و تحلیل بهتر صورت‌های مالی شرکت‌ها، به سرمایه‌گذاران (حقیقی و حقوقی) کمک می‌کند تا سهام شرکت‌های با رشد بیشتر را شناسایی و سرمایه‌گذاری‌های بهینه‌تری انجام دهند.