طراحی مدل پدیده بی‌ثباتی سود گزارش شده با روش ISM

چکیده

پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل بی‌ثباتی سود گزارش شده با رویکرد آمیخته انجام شده است. بی‌ثباتی سود گزارش شده یکی از چالش‌های اساسی در تحلیل مالی و ارزیابی عملکرد شرکت‌ها محسوب می‌شود و شناسایی ابعاد و عوامل مؤثر بر آن برای سرمایه‌گذاران و نهادهای ناظر اهمیت حیاتی دارد. جامعه آماری شامل اساتید حسابداری مالی، کارشناسان مالی شرکت‌های بورسی و حسابرسان رسمی در شهر تهران بود و ۲۰ نفر با روش تصادفی و بر اساس اشباع نظری انتخاب شدند. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های ساختاریافته جمع‌آوری و با روش تحلیل محتوا و کدگذاری در نرم‌افزار مکس‌کیودا تحلیل گردید. در بخش کمی، از پرسشنامه مدل‌سازی ساختاری تفسیری کل فازی و تحلیل با نرم‌افزار متلب استفاده شد. یافته‌های کیفی منجر به شناسایی چهار دسته مؤلفه اصلی شامل بسترهای شکل‌گیری (نوسان‌های محیطی، ساختار مالکیت، کیفیت سود عملیاتی، رویه‌های حسابداری)، ابعاد بی‌ثباتی (دامنه نوسان، شدت بی‌ثباتی، مدت زمان تداوم، الگوی تغییرات)، پیامدها (کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران، افزایش ریسک پیش‌بینی سود، نوسان قیمت سهام، کاهش ارزش بازار) و عوامل مداخله‌گر (راهبری شرکتی، ثبات مدیریت، ریسک صنعت، رژیم نظارتی) گردید. نتایج کمی نشان داد که روابط میان این مؤلفه‌ها از برازش مناسبی برخوردار است و مدل پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان ابزاری جامع برای تحلیل و مدیریت بی‌ثباتی سود گزارش شده مورد استفاده قرار گیرد. اعتبار مدل از طریق تأیید خبرگان و تحلیل روابط ساختاری با ضریب اطمینان بالایی مورد تأیید قرار گرفته است.