کاربست هوش مصنوعی در مدیریت منابع انسانی: چالش‌ها، فرصت‌ها و پیامدهای راهبردی برای سازمان‌های ایرانی

چکیده

تحولات شتابان فناوری‌های دیجیتال، به‌ویژه هوش مصنوعی، الگوی سنتی مدیریت منابع انسانی را با چالش‌ها و فرصت‌های جدیدی مواجه ساخته است و سازمان‌های ایرانی برای حفظ مزیت رقابتی ناگزیر از حرکت به سمت مدیریت هوشمند سرمایه انسانی هستند. هدف این مقاله، تبیین ابعاد اصلی کاربست هوش مصنوعی در مدیریت منابع انسانی، شناسایی مهم‌ترین فرصت‌ها و چالش‌های پیش رو و ارائه چارچوبی راهبردی برای استفاده آگاهانه از این فناوری در سازمان‌های ایرانی است. پژوهش حاضر از نوع مفهومی–تحلیلی بوده و بر اساس مطالعه اسنادی و مرور ادبیات داخلی و خارجی در حوزه هوش مصنوعی و مدیریت منابع انسانی هوشمند انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد هوش مصنوعی می‌تواند در فرایندهایی مانند جذب و استخدام، ارزیابی عملکرد و آموزش و توسعه به بهبود دقت تصمیم‌گیری، افزایش کارایی و ارتقای تجربه کارمند منجر شود، اما هم‌زمان چالش‌هایی چون نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی، شفافیت و پاسخ‌گویی تصمیمات الگوریتمی، سوگیری‌های پنهان و کمبود زیرساخت‌های داده، ضرورت اتخاذ رویکردی تدریجی، اخلاق‌محور و بومی‌سازی‌شده را برجسته می‌کند. بر این اساس، مقاله چارچوبی راهبردی شامل ابعاد فنی، سازمانی، فرهنگی و حقوقی برای استقرار هوش مصنوعی در مدیریت منابع انسانی پیشنهاد می‌کند که می‌تواند به عنوان نقشه راه اولیه برای مدیران و سیاست‌گذاران منابع انسانی در ایران مورد استفاده قرار گیرد.