تحلیل ریسک پروژه های ساختمانی با روشهای تصمیم گیری چندمعیاره

چکیده

پروژه‌های ساختمانی به‌دلیل پیچیدگی‌های فنی، مالی و اجرایی، همواره با ریسک‌های متعددی مواجه هستند که می‌توانند بر اهداف اصلی پروژه شامل زمان، هزینه و کیفیت تأثیرگذار باشند. از این‌رو، شناسایی، ارزیابی و اولویت‌بندی این ریسک‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل و رتبه‌بندی ریسک‌های پروژه‌های ساختمانی با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره به‌منظور بهبود فرآیند تصمیم‌گیری و مدیریت ریسک می‌باشد.این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. در مرحله نخست، ریسک‌های پروژه‌های ساختمانی از طریق مرور ادبیات و نظر خبرگان شناسایی شدند. سپس معیارهای ارزیابی شامل احتمال وقوع، شدت تأثیر، قابلیت کنترل و قابلیت کشف تعیین گردید.برای وزن‌دهی به معیارها از روش فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و برای رتبه‌بندی ریسک‌ها از روش تکنیک رتبه‌بندی بر اساس شباهت به گزینه ایده‌آل (TOPSIS) استفاده شد. داده‌های مورد نیاز از طریق پرسشنامه و با مشارکت خبرگان حوزه ساخت‌وساز جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار Excel تحلیل گردید.نتایج نشان داد که در میان معیارهای ارزیابی، «شدت تأثیر» دارای بیشترین وزن و اهمیت است. همچنین، بر اساس نتایج روش TOPSIS، ریسک‌های مالی و زمانی از جمله مهم‌ترین ریسک‌های پروژه‌های ساختمانی شناسایی شدند. عواملی نظیر نوسانات قیمت مصالح، کمبود منابع مالی و تأخیر در تأمین تجهیزات، بیشترین تأثیر را بر عملکرد پروژه دارند.یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره، به‌ویژه ترکیب AHP و TOPSIS، می‌تواند چارچوبی دقیق و کارآمد برای تحلیل و اولویت‌بندی ریسک‌ها فراهم آورد. این رویکرد به مدیران پروژه کمک می‌کند تا با تخصیص بهینه منابع و تمرکز بر ریسک‌های بحرانی، احتمال موفقیت پروژه را افزایش دهند و از پیامدهای منفی احتمالی جلوگیری نمایند.