تأثیر بحران کووید–۱۹ بر رفتار مدیریت سود شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران

چکیده

همه‌گیری کووید-۱۹ فشار قابل توجهی بر عملکرد مالی شرکت‌ها وارد کرد و محیطی ایجاد نمود که زمینه بروز مداخلات مدیریتی در گزارشگری مالی را تقویت می‌کرد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر این بحران بر رفتار مدیریت سود شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران و ارزیابی جهت‌گیری تغییرات اقلام تعهدی در سال‌های بحران انجام شد. مطالعه در چارچوب طرح همبستگی پس‌رویدادی اجرا و داده‌های مورد نیاز از صورت‌های مالی حسابرسی‌شده شرکت‌ها استخراج گردید. جامعه آماری شامل شرکت‌های بورسی فعال بود و نمونه پژوهش با روش حذف سیستماتیک تعیین شد. برای اندازه‌گیری مدیریت سود، اقلام تعهدی اختیاری با استفاده از مدل تعدیل‌شده جونز برآورد شد و تحلیل رگرسیون تابلویی با اثرات ثابت شرکت برای کنترل تفاوت‌های ساختاری پایدار میان شرکت‌ها به کار رفت. همچنین برای بررسی تفاوت رفتار صنایع آسیب‌پذیر در مقایسه با سایر صنایع، از رویکرد تفاضل در تفاضل بهره گرفته شد. نتایج پژوهش نشان داد که بحران کووید-۱۹ موجب افزایش شدت مدیریت سود شده و شرکت‌ها در دوره بحران بیشتر به کاهش جهت‌دار سود از طریق شناسایی زیان‌ها یا هزینه‌های انباشته تمایل داشته‌اند. با این حال، شواهدی دال بر تفاوت معنادار این رفتار میان صنایع آسیب‌پذیر و سایر صنایع مشاهده نشد. بر مبنای نتایج به‌دست‌آمده می‌توان نتیجه گرفت که همه‌گیری کووید-۱۹ محرک مهمی برای تعدیل سود گزارش‌شده در سطح کلی بازار سرمایه بوده است، اما الگوی مدیریت سود در میان صنایع مختلف تفاوت ساختاری مشخصی نداشته است. یافته‌ها اهمیت تقویت رویه‌های نظارتی، ارتقای شفافیت و توجه به ریسک اطلاعاتی شرکت‌ها در دوره‌های بحران را برجسته می‌سازد.