اثربخشی آموزش معنای زندگی بر بهزیستی ذهنی و هوش معنوی دانش آموزان پایه پنجم ابتدایی شهر اردبیل

چکیده

زمینه و هدف: با توجه به تحولات دیجیتالی در عصر حاضر، دانش‌آموزان با اطلاعات متعددی در حوزه‌های مختلف روبه‌رو هستند. به طوری اگر این افراد از قدرت شناخت و تجزیه و تحلیل برخوردار نباشند؛ می‌تواند زمینه را برای انزوا و گوشه‌گیری آنان فراهم آورد. اغز این‌رو،  پژوهش حاضر با هدف اثربخشی آموزش معنای زندگی بر بهزیستی ذهنی و هوش معنوی دانش آموزان پایه پنجم ابتدایی صورت گرفت.

روش پژوهش: تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از منظر ماهیت محتوایی کمی با طرح پژوهشی نیمه آزمایشی با پیش‌آزمون – پس‌آزمون به همراه گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پایه پنجم ابتدایی شهر اردبیل به تعداد 875 نفر در سال تحصیلی 1404-1403 بود و با توجه به محدودیت‌های عملی و به منظور سهولت دسترسی به نمونه، از روش نمونه‌گیری در دسترس استفاده شد. بدین صورت که 50 نفر از دانش‌آموزان انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه 25 نفره آزمایش و کنترل قرار گرفتند. جهت گردآوری داده‌های پژوهش از پرسشنامه‌های استاندارد بهزیستی ذهنی وارویک (2007)؛ هوش معنوی کینگ (۲۰۰۸)؛ پرسشنامه معنا در زندگی استگر و همکاران (2006) استفاده شد.

یافته‌ها: طبق نتایج به دست آمده، مقدار اثر پیلایی برابر با 912/0 بوده که نشان‌ دهنده اندازه اثر بسیار بالای متغیرهای مستقل است. این مقدار با درجه آزادی فرضی 3 و درجه آزادی خطا 43، مقدار آماره F برابر با 154/149 را تولید کرده است. همچنین سطح معناداری این اثر برابر با 001/0 گزارش شده است که نشان می‌دهد اثر متغیرهای مستقل بر متغیرهای وابسته معنادار است. در همین راستا، مقدار لامبدای ویلکز برابر با 088/0 بوده که مقدار کم آن نشان ‌دهنده قدرت بالای اثرگذاری متغیرهای مستقل است. این شاخص نیز با درجه آزادی مشابه و مقدار آماره F برابر با 154/149، معناداری اثر را با سطح P برابر با 001/0 تأیید می‌کند. به همین ترتیب، اثر هاتلینگ نیز با مقدار 406/10 گزارش شده است که بیانگر اندازه اثر بالای متغیرهای مستقل در این پژوهش است. این شاخص نیز معناداری اثر را با مقدار آماره F برابر با 154/149 و سطح معناداری 001/0 تأیید کرده است.

نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که آموزش معنای زندگی منجر به بهبود و ارتقاء سطح هوش معنوی و بهزیستی ذهنی در دانش آموزان پایه پنجم می‌شود. و دانش‎‌آموزانی که بتوانند زندگی خود را هدفمند کنند؛ سازگاری بهتری با شرایط زندگی خواهند داشت.  این سازگاری و انطباق منجر به سلامت روان و بهزیستی ذهنی در آنان خواهد شد. بنابراین، با تقویت هوش معنوی و بهزیستی ذهنی در برنامه‌های آموزشی، می‌توان فضایی را فراهم آورد که در آن پیشرفت تحصیلی در دانش‌آموزان را شاهد بود.