چارچوبی یکپارچه برای مدیریت تاب‌آوری زنجیره تامین در صنایع غذایی فسادپذیر

چکیده

هدف از این مطالعه مروری، ارائه چارچوبی یکپارچه و مفهومی برای تبیین و تحلیل ابعاد گوناگون تاب‌آوری زنجیره تامین در صنایع تولید و توزیع محصولات غذایی فسادپذیر (نظیر لبنیات، پروتئین و محصولات باغی) است. پیچیدگی ذاتی این زنجیره‌ها، ناشی از طول عمر محدود محصول و حساسیت به شرایط محیطی (زنجیره سرد)، آن‌ها را در برابر اختلالات برون‌زا و درون‌زا به‌شدت آسیب‌پذیر ساخته است. در حالی که پژوهش‌های پیشین عمدتاً بر کارایی عملیاتی یا مدیریت موجودی متمرکز بوده‌اند، شکاف قابل‌توجهی در ادبیات نظری پیرامون تلفیق مفهوم تاب‌آوری با ویژگی‌های منحصربه‌فرد کالاهای فسادپذیر وجود دارد. این مقاله با اتخاذ روش مرور نظام‌مند و تحلیل محتوای کیفی، به واکاوی ۱۸۷ مقاله منتشرشده در پایگاه‌های علمی معتبر در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ پرداخته است. یافته‌های پژوهش در قالب یک چارچوب مفهومی چهارلایه شامل: ۱) پیش‌نیازهای زیرساختی (رقومی‌سازی و ردیابی)، ۲) قابلیت‌های تاب‌آوری (انعطاف‌پذیری تأمین و افزونگی ظرفیت سرد)، ۳) راهبردهای واکنشی (بازطراحی مسیر لجستیک و مدیریت ضایعات) و ۴) پیامدهای پایداری (کاهش ضایعات و امنیت غذایی) سنتز و طبقه‌بندی شده‌اند. نتایج این مرور نشان می‌دهد که تاب‌آوری در صنایع فسادپذیر نه صرفاً یک واکنش لجستیکی، بلکه یک قابلیت پویای سازمانی است که مستلزم همراستایی فناوری‌های نوین ردیابی با سیاست‌های پیش‌گیرانه خرید و توزیع می‌باشد. مهم‌ترین خلأ شناسایی‌شده، فقدان معیارهای استاندارد برای سنجش سطح تاب‌آوری کیفی (توانایی حفظ کیفیت محصول در هنگام اختلال) است. این مقاله با ارائه یک دستورکار پژوهشی برای آینده و تأکید بر ضرورت گذار از تفکر هزینه‌محور به تفکر تاب‌آوری‌محور در مدیریت تولید و توزیع، به سیاست‌گذاران و مدیران صنایع غذایی یاری می‌رساند تا زنجیره تأمین خود را در برابر بحران‌های آتی مصون‌سازی نمایند.