تأثیر متغیرهای اقتصادی و نهادی بر رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه: مطالعه پانل داده‌ها در 15 کشور طی 2013 تا 2023

چکیده

رشد اقتصادی یکی از مهم‌ترین شاخص‌های عملکرد کلان اقتصادی و معیار اصلی سنجش توان تولیدی کشورها محسوب می‌شود. بااین‌حال، دستیابی به رشد پایدار صرفاً در گرو متغیرهای اقتصادی نیست، بلکه کیفیت نهادها نیز نقشی تعیین‌کننده در این فرایند دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات همزمان متغیرهای کلان اقتصادی (تجارت بین‌الملل، سرمایه انسانی، سرمایه فیزیکی، تورم و بدهی‌های خارجی) و متغیرهای نهادی (حق اعتراض و پاسخگویی، ثبات سیاسی، اثربخشی دولت، کیفیت مقررات، حاکمیت قانون و کنترل فساد) بر رشد اقتصادی 15 کشور منتخب درحال‌توسعه از جمله ایران، برزیل، مصر، اندونزی، هند و آفریقای جنوبی طی دوره 2013 تا 2023 انجام شده است. روش تحقیق از نوع کاربردی و با رویکرد کمی می‌باشد. داده‌ها از بانک جهانی استخراج و با استفاده از مدل داده‌های تابلویی و تکنیک اقتصادسنجی حداقل مربعات معمولی پویا (DOLS) تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد متغیرهای کلان اقتصادی و نهادی هر دو تأثیر معناداری بر رشد اقتصادی کشورهای منتخب دارند و اثرگذاری شاخص نهادی در برخی موارد حتی قوی‌تر از متغیرهای صرفاً اقتصادی است. این نتایج بر اهمیت توجه به اصلاحات نهادی در کنار سیاست‌های اقتصادی برای تحقق رشد پایدار در کشورهای درحال‌توسعه تأکید دارد.