کاوش کیفی استرس سازمانی در میان کارکنان جمعیت هلال‌احمر خراسان شمالی: مطالعه موردی بر عوامل مؤثر، اثرات و استراتژی‌های کاهش آن

چکیده

 استرس سازمانی در سازمان‌های امدادی مانند جمعیت هلال‌احمر، به دلیل مواجهه با بحران‌های محلی و کمبود منابع، چالش‌های منحصربه‌فردی ایجاد می‌کند. این مطالعه کیفی با رویکرد مطالعه موردی تک‌موردی، تجربیات استرس سازمانی در میان کارکنان هلال‌احمر استان خراسان شمالی را کاوش کرد، استانی که با چالش‌های جغرافیایی و بحران‌های فصلی مواجه است. هدف اصلی، شناسایی عوامل مؤثر، تحلیل اثرات و پیشنهاد استراتژی‌های کاهش با تمرکز بر زمینه محلی بود تا گپ تحقیقاتی در مطالعات بومی ایران پر شود. جامعه آماری شامل حدود 500 نیروی عملیاتی ثابت بود و نمونه‌گیری هدفمند و گلوله برفی تا اشباع نظری (۱۹ نفر با تنوع در نقش‌ها، سن و جنسیت) انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته، مشاهده مشارکتی و بررسی اسناد جمع‌آوری گردید و با تحلیل تماتیک دستی (بر اساس مراحل براون و کلارک، ۲۰۰۶) تحلیل شد. اعتبار از طریق تریاگولاسیون چند منبعی، بررسی شرکت‌کنندگان، بررسی همکاران و بازتابندگی تضمین گردید. یافته‌ها سه تم اصلی را استخراج کرد: عوامل (فشارهای سازمانی، کمبود منابع، عوامل محیطی محلی، فشارهای اداری و مواجهه ترومایی)، اثرات (کاهش عملکرد، اختلالات سلامت روان، کاهش تعهد، اثرات سازمانی و مشکلات جسمی) و استراتژی‌ها (حمایت روان‌شناختی، آموزش مدیریت استرس، بهبود منابع، حمایت خانوادگی و پیشگیری سازمانی). نتایج نشان‌دهنده نقش برجسته عوامل محلی در تشدید استرس است و مدل مفهومی جدیدی برای مدیریت استرس در استان‌های مرزی پیشنهاد می‌دهد. محدودیت‌ها شامل حجم نمونه کوچک و تمرکز محلی است که تعمیم‌پذیری را محدود می‌کند. تحقیقات آینده می‌تواند مدل پیشنهادی را با رویکرد ترکیبی در سایر استان‌ها آزمون کند.