نقش پروتئومیکس پلاسما در درک پاسخ فشار خون به ورزش و پیش‌بینی پرفشاری خون

چکیده

فشار خون ناشی از ورزش (EBP، که به عنوان پاسخ فشار خون در طول فعالیت بدنی استاندارد تعریف می‌شود، به عنوان یک نشانگر زیربالینی ارزشمند برای پیش‌بینی فشار خون بالا و رویدادهای قلبی عروقی در آینده ظهور کرده است. این بررسی با هدف بررسی نقش پروتئومیکس پلاسما در روشن کردن مبانی بیولوژیکی EBP و شناسایی نشانگرهای زیستی جدید برای پیش‌بینی زودهنگام فشار خون بالا انجام شده است. یک بررسی روایی از طریق جستجوی ساختار یافته در پایگاه‌های داده PubMed، Scopus  و Web of Science (2023-2025) انجام شد. استخراج داده‌ها بر طراحی مطالعه، ویژگی‌های جمعیتی، پلتفرم‌های پروتئومیک (مانند Soma Scan، Olink، طیف‌سنجی جرمی)، یافته‌های کلیدی و محدودیت‌ها متمرکز بود. کیفیت مطالعه با استفاده از چک لیستDown sand Black ارزیابی شد. مطالعات اخیر نشان می‌دهد که ورزش حاد باعث تغییرات قابل توجه و حساس به زمان در پروتئوم پلاسما می‌شود. این پروتئین‌ها، از جمله MDK، BDNF  و TIMP4، از نظر عوامل ترشح‌شده غنی شده و با ویژگی‌های قلبی-عروقی مانند VO₂max، حساسیت به انسولین و پروفایل لیپیدی مرتبط بودند. داده‌های طولی حاصل از مداخلات تمرین استقامتی، تغییرات مداومی را در چندین مورد از این پروتئین‌ها نشان داد که نشان‌دهنده ارتباط آنها در سازگاری قلبی عروقی طولانی‌مدت است. پروتئومیکس پلاسما رویکردی قدرتمند برای کشف امضاهای مولکولی مرتبط با EBP و خطر فشار خون بالا در آینده ارائه می‌دهد. پروتئومیکس با شناسایی نشانگرهای زیستی در گردش که نشان‌دهنده استرس عروقی و ظرفیت سازگاری هستند، ممکن است تشخیص زودهنگام و استراتژی‌های پیشگیری هدفمند را افزایش دهد.